Những người ăn mày ở San Francisco

Du khách đến San Francisco có thể dễ dàng bắt gặp những người ăn xin hiện diện ở khắp nơi. Lý do chính để giới ăn mày chọn nơi đây làm điểm đừng chân là do môi trường của thành phố gần như quanh năm sạch sẽ và khô ráo. Đâu cũng có thể là nhà được.

m

Một “cái bang” ở San Francisco.

Buổi sáng, trên ghế đá, chân tượng đài, góc đường, gầm cầu, hoặc trên bậc thềm của các tòa nhà lớn… có thể dễ dàng thấy những người vô gia cư, quanh mình quấn một tấm chăn mỏng, bên cạnh là một chiếc xe mua hàng (được “mượn” từ một siêu thị nào đó) đựng đầy “hành lý”: Họ ngủ ngon lành và không màng gì đến bao người khác đang phải tíu tít vội vã đến chỗ làm.

Luật pháp Mỹ nghiêm cấm làm phiền người khác, vì vậy dù là ăn xin cũng cần phải “lịch sự”. Đội quân “cái bang” này thường đến những nơi đông người qua lại như ngã ba, ngã tư, bến xe buýt, bến tàu điện ngầm… và đặc biệt là ở các lối lên đường cao tốc, nơi xe cộ thường bị tắc nghẽn vào giờ cao điểm, để “làm ăn”.

Tìm được một chỗ rồi, họ đứng, ngồi hoặc nằm yên, một số thậm trí còn đọc sách, bên cạnh là một chiếc cốc để đựng tiền lẻ và một tấm biển làm bằng bìa các-tông. Trên biển ghi ngắn gọn:“Đói!”, “Cựu chiến binh ở Việt Nam”, “Mẹ của ba con nhỏ, hãy giúp tôi và Chúa sẽ giúp bạn”. Một số khác tỏ ra hài hước: “Mong chờ một chiếc bánh sandwich”, “Nếu tôi có thức ăn, tôi sẽ nhảy múa chứ chẳng ngồi thế này làm gì…”. Gần nơi tôi làm việc có một nhân vật đứng ở góc đường với chiếc biển đề “Hôm nay là sinh nhật thứ 51 của tôi…”. Có vẻ như người này kiếm được vì ở Mỹ người ta rất chú trọng đến sinh nhật.

Kiểu ăn xin thứ hai năng động hơn. Đây là những người bỏ công sức của mình ra để kiếm tiền. Số biết chơi nhạc thường tụ tập nhau lại trên đường phố hoặc dưới bến tàu điện ngầm biểu diễn, nhiều khi chỉ là với mấy cái xoong hỏng, họ gõ rất mạnh và hát rất to. Số khác thì sơn toàn bộ mặt mũi quần áo của mình thành một màu xám xịt rồi ra đứng ở góc phố như tượng vậy.

Cứ đứng đó, chờ khách qua đường đến gần thì họ rung cái cốc ở trên tay, các đồng xu bên trong cốc kêu leng keng làm không ít người giật mình. Kiểu “biểu diễn” này có ngày thu hút được rất nhiều khách du lịch hiếu kỳ đứng lại xem. Mỗi lần họ bỏ tiền vào cốc, những “người tượng” kia lại thể hiện một kiểu vận động giật giật như là robot, trông khá nhộn.

Dù làm gì để ra tiền, những người ăn xin vẫn trả tiền đàng hoàng cho bữa ăn của mình. Mà ở Mỹ dù anh có là ăn xin thì khi vào hàng cơm anh cũng phải trả tiền như mọi người. Một thực tế là với các hàng ăn Mỹ nói chung, họ thà đổ đồ thừa đi chứ không cho không ai gì cả. Vào những hôm may mắn, những người ăn xin vào các nhà hàng ăn nhanh như “MacDonalds”, “Burger King”, “Jack in the Box” v.v. và mua cho mình một món nào đó. Đôi khi, họ còn mua cả cà phê nữa.

Tuy nhiên, những bữa ăn như vậy không nhiều, phần lớn vào các buổi sẩm tối, họ thường tụ tập ở các nhà ăn từ thiện, nơi thực phẩm được phát không. Cũng có người lấy các thùng rác làm nguồn sống, đặc biệt là với những người nghiện thuốc, vì ở đó họ có cơ may kiếm được những mẩu thuốc đốt chưa hết…

Có một lần tôi nói chuyện với một anh tên X, ngót 30 tuổi và đã đi ăn xin được hơn một năm. X học chưa hết phổ thông và từng làm lái xe cho một công ty vận chuyển. Sau một lần gây tai nạn do ngủ quên khi đang lái xe, X bị sa thải… “Điều đáng buồn nhất”, anh này tâm sự, “đó là một khi anh đã trở thành ăn mày rồi thì sẽ rất khó xin được việc.

Ai dám thuê một người ăn mày hôi hám, bẩn thỉu vào làm việc, cho dù đó là những việc mạt hạng nhất? Thêm vào đó, sống ở ngoài đường, dần rồi quên hết cả những thói quen giao tiếp thông thường…”. X còn cho biết, mẹ của anh ta cũng sống ở thành phố lân cận, tuy nhiên vì bà không có khả năng đùm bọc, nên anh chỉ về đó khi cần tắm giặt, thường chỉ là khi tìm được một cơ hội phỏng vấn để tìm việc mới. Tuy nhiên, những cơ hội như thế ngày càng thưa dần…

Hàng ngày trên đường phố Embarcadero – đường phố đẹp nhất của San Francisco nằm trải dài theo bờ vịnh cùng tên, xen giữa những khách du lịch bảnh bao, những quán ăn đắt tiền, những chiếc xe hơi sang trọng và những tòa nhà chọc trời, là nhóm người vô gia cư lôi thôi lếch thếch đẩy chiếc xe mua hàng đi chầm chậm. Xét đến sự giàu có của nước Mỹ với một nguồn ngân sách dồi dào cho quân đội, đây quả là một sự tương phản không thể giải thích được.

Đông Ngô (từ San Francisco)